Sandplay Therapy – jak to się zaczęło – cz 3

Monika Heinzel-Junger – 10–12 czerwca 2011

W czerwcu ponownie spotkaliśmy się przy piaskownicy w Centrum Sandplay w Szczecinie – tym razem z Moniką Heinzel-Junger – psychoterapeutką dzieci, młodzieży i dorosłych, terapeutką systemową par i rodzin, superwizorką, trenerką oraz terapeutką Sandplay.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Był to moment, w którym coraz mocniej przechodziliśmy od uczenia się metody do jej rzeczywistego stosowania. Zaczęlismy pracować pod superwizją ta metodą z dziećmi ale nie przestawaliśmy się uczyć pod okiem naszych mentorów.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Poznawaliśmy różne formy settingu Sandplay, zdobywaliśmy własne doświadczenia, ale przede wszystkim rozpoczęliśmy grupową superwizję pierwszych przypadków prowadzonych już przez polskich terapeutów. Piaskownice w Centrum przestawały być wyposażeniem szkoleniowym. Zaczynali pojawiać się przy nich prawdziwi pacjenci i ich historie.

dr med. Thomas Mantel – 22–24 lipca 2011

Lipiec przyniósł spotkanie z dr. med. Thomasem Mantelem – psychiatrą dziecięcym, neurologiem i psychoterapeutą, przez wiele lat związanym z DGST i ISST.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Seminarium poświęciliśmy rozwojowi dzieci i młodzieży, ze szczególnym uwzględnieniem bardzo wczesnego, przedwerbalnego okresu życia. Pracowaliśmy na zajęciach dodatkowo z aktywną imaginacją, muzyką, ruchem i symbolem. Coraz wyraźniej mogliśmy doświadczać jednej z najważniejszych właściwości Sandplay: możliwości docierania do tych obszarów psychiki, dla których słowa bywają niewystarczające albo których doświadczenie powstało jeszcze zanim słowa mogły się pojawić.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ważną częścią spotkania ponownie była kontynuacja superwizji przypadków prowadzonych w Polsce.

Ursula M. Wachter i dr med. Karl-Klaus Madert – 12–14 sierpnia 2011

Jedno z ostatnich seminariów tego intensywnego cyklu poprowadzili wspólnie Ursula M. Wachter – psychoterapeutka, psychoanalityczka jungowska, członkini ISST i arteterapeutka – oraz dr med. Karl-Klaus Madert, neuropsychiatra, psychoanalityk jungowski i terapeuta pracujący również z ciałem.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Tym razem znaleźliśmy się bardzo blisko tematu, który później wielokrotnie powracał w naszej praktyce: traumy.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Rozmawialiśmy o tym, w jaki sposób traumatyczne doświadczenie zapisuje się nie tylko w psychice, ale również w układzie nerwowym i w ciele. Poznawaliśmy narracyjną formę Sandplay Therapy i zastanawialiśmy się nad możliwościami wykorzystania tej metody w pracy z zaburzeniami więzi, depresją, zaburzeniami osobowości oraz trudnościami rozwojowymi dzieci i młodzieży.

A potem zaczęła się prawdziwa praktyka

Seminaria były niezwykle ważne, ale z dzisiejszej perspektywy widać, że były dopiero początkiem. Równolegle uczestnicy projektu podejmowali self experience z Prof. dr hab. Krzysztofem Rutkowskim z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, korzystali z superwizji indywidualnych i grupowych i krok po kroku zdobywali doświadczenie w samodzielnej pracy Sandplay. Ciągle byliśmy w drodze. Ja po skończonym całościowym 4 letnim szkoleniu psychodynamicznym z psychoterapii w Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego postanowiłam zostać analityczka jungowską i rozpoczełam scieżkę Routerską w IAAP International Association for Analytical Psychology.

Za nasza sprawą w Szczecinie powstawały kolejne, profesjonalnie wyposażone gabinety. Pojawiły się w nich piaskownice i kolekcje miniatur. A przede wszystkim – pojawili się zadowoleni pacjenci. W ramach naszego projektu ponad 130 młodych osób w wieku od 15 do 25 lat otrzymało bezpłatną pomoc psychoterapeutyczną, obejmującą średnio 24 sesje Sandplay. Łącznie polscy terapeuci odbyli około 2400 godzin superwizowanej pracy terapeutycznej.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

To właśnie tutaj teoria spotkała się z praktyką. Miałam przyjemność opowiadać o metodzie Sandplay podczas wielu wartościowych spotkań konferencyjnych m.in. w Kuratorium Oświaty i na uczelniach wyższych.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Historia, która trwa

Kiedy dzisiaj wracam myślami do 2011 roku, widzę, że nie był to po prostu kolejny projekt szkoleniowy ani seria zwykłych seminariów. Było to wyjątkowe spotkanie ludzi, kultur i różnych tradycji psychoterapeutycznych. Była w tym doświadczeniu ciekawość, ogrom pracy, podróże pomiędzy Polską i Niemcami, godziny rozmów, superwizji i wspólnego przyglądania się obrazom powstającym w piasku. Było też doświadczenie uczenia się od wyjątkowych osób, Nauczycieli, którzy Sandplay praktykowali i rozwijali przez wiele lat.

Z perspektywy czasu najbardziej porusza mnie jednak to, że coś, co zaczęło się od pierwszej podróży do Apfelstetten i przywiezionej stamtąd piaskownicy, nie skończyło się wraz z zakończeniem projektu. To nadal trwa i przybiera rozmaite formy. Jedną z nich jest projekt Laboratorium Sandplay i przekazywanie metody kolejnym pokoleniom terapeutów.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Sandplay pozostało ze mną i trwa. Stało się częścią mojej pracy klinicznej, myślenia o pracy niewerbalnej w psychoterapii i psychoanalizie, szczególnie w pracy z dziećmi i niektórymi dorosłymi, a później również działalności szkoleniowej i międzynarodowej.

Dlatego wracam dziś do tej historii z dużym sentymentem i wdzięcznością. To właśnie wtedy zaczęła się moja droga z Sandplay Therapy – droga, która trwa do dziś.

Sprawozdanie z konferencji niemieckojęzycznych Towarzystw DGST/SGSST poświęconej Sandplay Therapy w Berlinie – 21/22 października 2016

W dniach 21-23 października 2016 roku miałam możliwość uczestniczyć w  konferencji dwóch niemieckojęzycznych towarzystw Sandplay Therapy – Niemieckiego DGST (Deutsche Gesellschaft für Sandspieltherapie DGST e. V.) oraz Szwajcarskiego SGSST (Schweizer Gesellschaft für Sandspieltherapie).  Tytuł tego trzydniowego wydarzenia „Die Erde – Lebensraum und Symbol” („Ziemia – miejsce życia  i symbol”) miał wieloznaczny i symboliczny – jak na jungowską analizę przystało – sens. Ziemia jest naszym domem – miejscem naszej ludzkiej egzystencji, jest także matczyną życiodajną planetą, która nas karmi i zarazem coraz bardziej zagrożonym ekologicznie siedliskiem. „Ziemia” w procesie terapeutycznym Sandplay  to piaskownica w której tworzy pacjent. Z punktu widzenia procesu kreatywnego jaki ma miejsce w gabinecie psychoanalityka stosującego metodę Sandplay, „ziemia” to także woda i piasek z którego powstaje obraz układany przez pacjenta – symboliczny obraz jego wewnętrznego i zarazem nieświadomego świata.

Konferencja rozpoczęła się w piątek, wizytą uczestników w Muzeum Historii Naturalnej. Następnie odbyło się spotkanie nauczycieli Sandplay Therapy obydwu towarzystw oraz wykład inaugurujący Prof. Ortwin Renn, zatytułowany „Ziemia jako zagrożone siedlisko” („Die Erde als bedrohter Lebensraum”) .  Kolejnego dnia, spotkanie psychoterapeutów otworzył wykład Dr Joerga Rasche – analityka i superwizora jungowskiego International Association for Analytical Psychology (IAAP) i przewodniczącego Niemieckiego Towarzystwa Sandplay Therapy (Deutsche Gesellschaft  für Sandspiel Therapie DGST). Prelegent mówił w swoim wystąpieniu o „Ziemii jako miejscu i symbolu” („Die Erde als Lebensraum und Symbol”), nawiązując do Archetypu Matki oraz symboliki miodu i pszczół w psychoterapii oraz kulturze. Psychoanaliza w narracji Dr Rasche była symbolizowana procesem quasi alchemicznej przemiany jakiej dokonują pszczoły w swojej codziennej pracy. „Czyż nie wszyscy jesteśmy pszczelarzami?” – pytał prelegent zebranych na sali wykładowej psychoanalityków. Przemiana wewnętrzna w jakiej współuczestniczą pacjenci i psychoterapeuci zbierając mozolnie skrawki przeżyć niczym pszczoły pyłek kwiatowy jest procesem bliskim powstawaniu miodu a może nawet alchemicznego złota.  

Drugim, sobotnim wykładem była prelekcja Dr Ruth Noël-Hermann – analityczki jungowskiej i superwizor Terapii w Piaskownicy – ze Szwajcarskiego Towarzystwa Sandplay Therapy (Schweizerische Gesellschaft für Sandspieltherapie – SGSST). Prelegentka bardzo interesująco wypowiadała się na temat psychoterapii dzieci w swoim wystąpieniu pt. „Wypalone dziecko – wyczerpany Nicpoń”  („The burnt out child – Der erschopfte Taugenichts”). Terapeutka dziecięca opowiedziała w swoich doświadczeniach dotyczących analizy jungowskiej i Terapii w Piaskownicy z dziećmi, które cierpią z powodu zaburzeń zachowania i deficytów uwagi (ADHD) w Szwajcarii. Przedstawiła trzy opisy przypadków. Pierwszy – 10 letniej Sandry manifestującej reaktywne problemy z zachowaniem po doznanych urazach wczesnodziecięcych i relacyjnych. „Najpiękniejsze skarby można znaleźć pod wodą”… – mówi Sandra na początku swojej terapii z prelegentką. 

Kolejnym omawianym pacjentem była 5 – letnia Liv, która towarzyszyła swojej matce w doświadczeniu wielokrotnych strat ciąż. Dziecko tak małe rezonowało i przeżywało nieświadomie wraz z rodzicem żałobę, doświadczając tym samym dojmującego smutku i złości płynących z tych przeżyć i zarazem nie mając warunków do pełnego ich wyrażenia w obecności cierpiącego rodzica.

Interesujacym studium przypadku opisywanym przez Dr Ruth Noël-Hermann był opis Terapii w Piaskownicy małego Mauro, który cierpiał z powodu urazów psychicznych spowodowanych licznymi zabiegami medycznymi, jakich doświadczył ów we wczesnym dzieciństwie.  Ostatnim sobotnim wykładem konferencji było wystąpienie Prof. Dr Hab. Aleksandra von Gontard zatytułowane „Archetyp Ziemi w Terapii w Piaskownicy dzieci i młodzieży.” (Der Archetyp der Erde in der Sandspieltherapie von Kindern und Jugentlichen).
Prelegent dzielił się w nim doświadczeniami z pracy terapeutycznej w Klinice Psychiatrii i Psychosomatyki Dzieci i Młodzieży w Homburgu/Saar, której jest kierownikiem. „Ziemia jest początkiem – mówił prelegent – jest symboliczną matką. Ziemia bywa różnorodnie przedstawiana w twórczości terapeutycznej dzieci. Podobnie jak różnorodnie dzieci doświadczają swoich matek. Są matki twarde jak skały, są suche jak pustynny krajobraz i życiodajne jak tropikalny las. Są spokojne jak łąka i niebezpieczne jak zawsze gotowy do wybuchu wulkan. ” Prof. Gontard niczym wytrawny podróżnik oprowadził nas po tych rozmaitych wewnętrznych krajobrazach tworzonych przez dzieci uczestniczących w psychoterapii.  

W drugiej połowie dnia, uczestnicy konferencji wzięli udział w warsztatach tematycznych. Każdy mógł zdecydować się na udział w jednej z następujących sesji:   

1. Robert Feind – Energia żywego doświadczenia – prezentacja przypadku 7-letniej dziewczynki, która dorastała bez ojca. 
(Energie als lebendige Erfahrung – Sandspiel mit einem depressiven 7-jahringen Madchen das ohne Vater aufwachst.)

2. Ulrich Gundermann – Chaos i porzadek – proces twórczy w Terapii w Piaskownicy (Chaos und Ordnung – Schopfungsprozesse im Sandspiel)

3. Liga Ravina i Vita Karlina (Łotwa) – Poprzez wyobraźnię tworzenie nowych możliwości dla życia – prezentacja przypadku (Durch die Vorstellungswelt zu neuen Lenensmoglichkeiten). 

4. Lorraine Dupont (Szwajcaria/Kanada) – Warsztat tworzenia mandali. 

Drugi dzień konferencji poświęconej Sandplay Therapy (Terapii w piaskownicy) i analizie jungowskiej zapowiadał się równie interesująco co dwa poprzednie. 
Pierwszym wystąpieniem była prelekcja analityczki jungowskiej i terapeutki Sandplay z Łotwy – Vera Ščerbakova  . Wystąpienie było zatytułowane „Gaia – archetypowa energia Wielkiej Matki jako kontener dla terapii traumy.” („Gaia – Die archetypische Energie der Grossen Mutter als Schlussel zur Traumatherapie.”) Autorka przedstawiła proces terapeutyczny 38-letniego mężczyzny, który cierpiał na zaburzenia depresyjne oraz trudności w bliskich relacjach. Proces psychoanalizy z elementami Sandplay Therapy zaowocował powstaniem 22 obrazów. Znany grecki filozof i matematyk Archimedes powiedział: „Dajcie mi punkt podparcia a poruszę ziemię.” Podobnie jak starożytny uczony, pacjent także szukał takiego punktu podparcia w sobie. 

Ostatnim wykładem konferencji była prelekcja Lorraine Dupont ze Schweitzer Gesellschaft für Sandspieltherapie. Wykład nosił tytuł „Mandala jako obraz świata i duszy” („Das Mandala als Bild der Welt und der Seele”) i dotyczył historii, znaczenia i jej symboliki.
Autorka scharakteryzowała wiele rodzajów mandali – m.in. zaprezentowała średniowieczne rozety kościelne, które w dawnych czasach ilustrowały treści Biblii dla niepiśmiennych uczestników mszy. Mówiła także o starożytnych obrazach mandali, które były w starożytnej Grecji labiryntami, o celtyckich – spiralach i indyjskich kwiatach lotosu. Mandala jest obecnie bardzo popularnym symbolem, obecnym we wzornictwie, kulturze i sztuce, reprodukowanym niemalże na skalę masową. Czy to moda czy potrzeba? – pyta analityczka. Żyjemy w czasach chaosu, braku drogowskazów, mitologii która mogłaby wskazywać kierunki i masywnego zanieczyszczenia środowiska a może nawet duszy – pyta ponownie Lorraine Dupont. Tworząc mandalę rozpoczynamy proces transformacji, porządkujemy wewnętrzny chaos, scalamy i integrujemy. Odnajdujemy drogę do centrum.

Na koniec konferencji odbyła się dyskusja dotycząca metody Terapii w Piaskownicy – jej historii, korzeni sięgających analizy jungowskiej i podwalin, które ustanowiła Dora Kalff. W dyskusji zabrał głos Prof. Aleksander von Gontard, Martin Kalff, Dr Ruth Noël-Hermann  oraz Vera Scerbakova. Moderotorem dyskusji była Maria Kendler – superwizor i prezes Szwajcarskiego Towarzystwa Terapii w Piaskownicy (SGSST). Nie zabrakło w ramach dyskusji podniesienia tematu ekonomizacji psychoterapii, która poruszyła i pobudziła do dyskusji zarówno słuchaczy, jak i prelegentów.

Konferencja zakończyła się wspólnym obiadem. Poza imponującym ładunkiem zaprezentowanej wiedzy i wymienionych doświadczeń, stanowiła dla mnie źródło inspiracji oraz okazję do wielonarodowego spotkania psychoterapeutów stosujących Terapię w Piaskownicy w ramach swojej praktyki klinicznej.  Z niecierpliwością czekam na kolejne takie wydarzenia!

Sandplay Therapy – jak to się zaczęło – część 2

Pierwsze szczecińskie seminarium poprowadziła w 2011 roku dr Anke Seitz – psycholog, analityczka jungowska, psychoterapeutka dzieci i młodzieży, członkini DGST i wykładowczyni Instytutu Jungowskiego w Stuttgarcie. Zaczęliśmy od źródeł – psychologii C.G. Junga, bez której trudno w pełni zrozumieć Sandplay Therapy. Rozmawialiśmy o symbolach, intuicji i aktywnej imaginacji, uczyliśmy się patrzeć na materiał pojawiający się w terapii nie tylko poprzez diagnozę i teorię, ale również poprzez obraz i znaczenie. Było też miejsce na własną twórczość, pracę z gliną oraz wspólne przyglądanie się przypadkom klinicznym.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

dr med. Jörg Rasche – 6–8 maja 2011

Kolejne spotkanie poprowadził analityk jungowski dr med. Jörg Rasche. To seminarium było dla nas szczególnie interesujące, ponieważ Sandplay zaczęło być osadzane w polskim kontekście kulturowym. Rozmawialiśmy o symbolach, mitologii i znaczeniu kultury, ale także o Szczecinie – mieście o skomplikowanej historii i tożsamości – oraz o problemach młodych ludzi żyjących właśnie tutaj.

Coraz wyraźniej stawało się dla nas jasne, że Sandplay nie jest metodą, którą można po prostu „przenieść” z jednego kraju do drugiego. Symbol zawsze wyrasta również z kultury, historii i miejsca, w którym żyje człowiek.

dr med. Ulrike Hinsch – 13–15 maja 2011

Niedługo później przyjechała do nas dr med. Ulrike Hinsch – pediatra, psychoterapeutka Sandplay dzieci i młodzieży, członkini DGST i ISST. Tym razem skupiliśmy się na strukturze procesu terapeutycznego oraz rozwoju dziecka. Uczyliśmy się rozumieć obrazy powstające w piaskownicy w odniesieniu do kolejnych etapów rozwoju psychicznego.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Było to szczególnie ważne dla tych z nas, którzy pracowali z dziećmi i młodzieżą.

ciag dalszy TUTAJ

Sandplay Therapy – spotkanie z metodą – cz 1

Sandplay Therapy – jak zaczęła się nasza droga

Są takie projekty zawodowe, które zaczynają się od pomysłu, ciekawości i spotkania kilku osób i dopiero po latach widać, jak bardzo wpłynęły na dalszą drogę. Dla mnie właśnie taką historią jest spotkanie z metodą Sandplay Therapy.

W 2011 roku metoda ta była w Polsce prawie nieznana. Wszyscy odczuwaliśmy niedostatek metod dedykowanych pracy z dziećmi i młodzieżą. Pojawił się więc w zespole Pracowni Psychoedukacji pomysł, który był jednocześnie fascynujący i dość odważny: zaprosić do Polski doświadczonych terapeutów Sandplay, stworzyć w Szczecinie możliwość profesjonalnego szkolenia w tej metodzie, a następnie rozpocząć jej rzeczywiste stosowanie w pracy terapeutycznej.

Tak narodził się projekt realizowany dzięki współpracy Pracowni Psychoedukacji, Towarzystwa Wspierania Inicjatyw Kulturalno-Społecznych „TWIKS” oraz niemieckiego DGST – Deutsche Gesellschaft für Sandspiel-Therapie.

Szczególne znaczenie miało spotkanie z Linde von Keyserlingk, ówczesną przewodniczącą DGST.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

To dzięki jej otwartości i zaangażowaniu mogliśmy wejść w świat niemieckiego Sandplay, poznać ludzi od lat rozwijających tę metodę i rozpocząć własną drogę szkoleniową.

Wtedy jeszcze nie wiedzieliśmy, dokąd ta droga nas zaprowadzi.

Wszystko zaczęło się w Apfelstetten

Pierwszym ważnym krokiem była podróż do Niemiec. W dniach 25–27 marca 2011 roku nasza grupa robocza pojechała do Apfelstetten – miejsca związanego z niemieckim środowiskiem Sandplay Therapy. Było to nasze pierwsze tak intensywne spotkanie z metodą. Pod kierunkiem Linde von Keyserlingk i Moniki Heinzel-Junger poznawaliśmy nie tylko jej założenia, ale przede wszystkim doświadczaliśmy tego, czym Sandplay jest w praktyce. To spotkanie miało w sobie coś z doświadczenia liminalnego, z przekraczania progu. Teoria zaczynała nabierać kształtu, a piasek, miniatury i obrazy tworzone w piaskownicy stawały się językiem, którym można było opowiadać o świecie psychicznym inaczej niż poprzez słowa. Z Apfelstetten przywieźliśmy do Szczecina pierwszy zestaw do prowadzenia terapii Sandplay.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Można więc powiedzieć, że właśnie wtedy Sandplay symbolicznie przekroczyło próg naszej Pracowni i zaczęło swoją historię w Szczecinie.

Niemieccy nauczyciele przyjeżdżają do Szczecina

Po powrocie z Niemiec rozpoczął się bardzo intensywny czas. Do Szczecina zaczęli przyjeżdżać kolejni doświadczeni terapeuci, analitycy jungowscy i nauczyciele Sandplay. Każde spotkanie otwierało przed nami trochę inny obszar tej metody. Ciąg dalszy można przeczytać TUTAJ

Zapraszam na Międzynarodową Konferencję pt. Oblicza Psychoterapii: Symbol, Ciało, Duchowość – Sandplay Therapy w leczeniu zaburzeń psychicznych i wsparciu rozwoju.

W dniach 22-23.11. 2013 roku miałam zaszczyt i wielką przyjemność zorganizować i poprowadzić w ramach działalności Stowarzyszenia Pracownia Psychoedukacji I Miedzynarodową Konferencję Naukową poświęconą Terapii w Piaskownicy (Sandplay Therapy) w Polsce. Konferencja „Oblicza Psychoterapii: Symbol, Ciało, Duchowość – Sandplay Therapy w leczeniu zaburzeń psychicznych i wspraciu w rozwoju” odbyła się w Hotelu Park w Szczecinie. Była dwudniowym wydarzeniem w ktorym wzięło udział ponad 150 uczestników z Polski i z zagranicy. W ramach konferencji zostały wygłoszone wykłady plenarne z dziedziny psychoanalizy i psychoterapii oraz zostały poprowadzone seminaria superwizyjne.

wiecej o konferencji TUTAJ